บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) นำเสนอแนวทางการจัดการวัฒนธรรมและโบราณสถานของชุมชนบ้านกลาง อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี ในปัจจุบัน 2) ศึกษาการจัดการวัฒนธรรมของชุมชนในช่วงที่เกิดภัยพิบัติในอดีต และ 3) สำรวจทัศนะของประชาชนต่อการจัดการโบราณสถานในภาวะภัยพิบัติ การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ โดยเน้นการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 30 คน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ควบคู่กับบริบท และสถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า 1) แนวทางการจัดการวัฒนธรรมของชุมชนบ้านกลางในบริบทของประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ดำเนินการโดยบูรณาการวงจร Deming (PDCA) และขับเคลื่อนผ่านกลไกครอบครัว ชุมชน ศาสนา และโรงเรียน โดยเพิ่มเติมการประเมินผลกระทบจากภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต เช่น แผ่นดินไหว 2) ชุมชนสามารถปรับใช้วงจร Deming ในการดำเนินกิจกรรมด้านวัฒนธรรมให้เหมาะสมกับบริบทเฉพาะถิ่นได้อย่างยืดหยุ่น และ 3) ประชาชนในชุมชนมีเจตคติที่ชัดเจนในการอนุรักษ์อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและโบราณสถานที่สะท้อนชาติพันธุ์ของตน ได้แก่ ไทย มอญ และจีน พร้อมทั้งต้องการมีส่วนร่วมในการดูแลรักษา ข้อเสนอแนะจากการศึกษา ได้แก่ การสร้างเครือข่ายชุมชนที่เข้มแข็ง โดยเน้นการประสานงานระหว่างภาครัฐและเอกชน การวางแผนประชาสัมพันธ์ทั้งภายในและภายนอกอย่างมีประสิทธิภาพ การพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อการศึกษา อนุรักษ์ และสืบสานอย่างยั่งยืน และการใช้ช่องทางการสื่อสารที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ เช่น Line Group หรือ Facebook Page เพื่อสนับสนุนการเตือนภัยและการมีส่วนร่วมในภาวะภัยพิบัติ นอกจากนี้ ควรมีการตั้งงบประมาณและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการป้องกันภัย พร้อมทั้งจัดกิจกรรมให้ความรู้แก่ประชาชน นักเรียน และนักศึกษาเกี่ยวกับแนวทางการรับมือเมื่อเกิดภัยพิบัติ