นโยบายและรูปแบบการจัดบริการสวัสดิการสังคมให้กับสตรีสูงอายุที่อยู่คนเดียว ภายใต้ทัศนะบูรณาการศาสตร์

  ลักษณาวดี คชฤทธิ์ และ ฐิติพร ศิริพันธ์ พันธเสน

Abstract

              บทความวิจัยเรื่อง นโยบายและรูปแบบการจัดบริการสวัสดิการสังคมให้กับสตรีสูงอายุที่อยู่คนเดียว ภายใต้ทัศนะบูรณาการศาสตร์ มีวัตถุประสงค์หลักคือ 1) เพื่อศึกษานโยบาย มาตรการ และรูปแบบการจัดบริการสวัสดิการสังคมแก่ผู้สูงอายุสตรีที่อยู่คนเดียวที่ดำเนินการโดยหน่วยงานภาครัฐ 2) เพื่อศึกษาบทบาทและการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐและภาคีเครือข่ายต่อการวางแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตและสุขภาวะของสตรีสูงอายุที่อยู่คนเดียว 3) เพื่อศึกษารูปแบบการจัดสวัสดิการสังคมให้กับผู้สูงอายุที่เป็นสตรีที่อยู่คนเดียวในระดับชุมชน โดยใช้แนวคิดการพัฒนามนุษย์แบบบูรณาการศาสตร์ ผู้วิจัยใช้วิธีวิทยาการวิธีวิจัยเชิงคุณภาพประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและการสนทนากลุ่ม โดยมีผู้ให้ข้อมูลหลักรวมทั้งสิ้น 71 คน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ 1) เจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญ หรือมีตำแหน่งในการกำหนดนโยบายภาครัฐ หรือนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติที่เกี่ยวข้องในด้านสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ 2) กลุ่มผู้นำชุมชน เจ้าหน้าที่อาสาสมัครสาธารณะสุขประจำหมู่บ้านปฏิบัติหน้าที่ในการดูแลสตรีสูงอายุที่ใช้ชีวิตเพียงลำพังในชุมชน 3) กลุ่มสตรีสูงอายุที่พักอาศัยอยู่คนเดียวในชุมชน มีสถานะโสดหรือหย่าร้าง หม้าย และไม่มีบุตรหลานดูแล ขอบเขตการเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนามครอบคลุม 5 จังหวัดที่มีจำนวนสตรีสูงอายุมากที่สุดในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทย ผลการศึกษาพบว่าในภาพรวม รูปแบบการจัดบริการสวัสดิการสังคมภายใต้แผนพัฒนาผู้สูงอายุด้านผู้สูงอายุ ครอบคลุมการดูแลผู้สูงทุกมิติอย่างเสมอภาค สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับ สถานการณ์สตรีสูงอายุที่อยู่คนเดียวที่ฐานะยากจนได้ ในขณะที่มาตรการการดูแลผู้สูงอายุภาครัฐเน้นหนักเรื่องการบริบาลผู้สูงอายุติดเตียงและให้ความสำคัญทั้งผู้สูงอายุที่เป็นหญิงและชายอย่างเสมอภาค มาตรการช่วยเหลือผู้สูงอายุรายได้น้อยยังไม่สอดคล้องกับค่าครองชีพที่สูงขึ้น ด้านการจัดบริการสวัสดิการสังคมในระดับชุมชนพบว่ามีการส่งเสริมการเตรียมความพร้อมในการเข้าสู่สังคมสูงวัย การพัฒนาศักยภาพของชุมชนให้ดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการโดยการเสริมสร้างการเรียนรู้ตลอดชีวิต และมีการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้สูงอายุ รวมทั้งการปลูกจิตสำนึกของคนในชุมชนให้ตระหนักถึงคุณค่าและศักดิ์ศรีของผู้สูงอายุด้วยทุนทางวัฒนธรรม แต่ยังไม่ครอบคลุมเรื่องเจตจำนงเสรีของชีวิตด้านการเสียชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรีในวาระสุดท้ายของชีวิต

Keyword : สตรีสูงอายุ, สตรีสูงอายุที่อยู่คนเดียว, การพัฒนาสตรีสูงอายุแบบบูรณาการศาสตร์

Download :  PDF Full Text