นวัตกรรมทางสังคมในกระบวนการยุติธรรมทางเลือก : การจัดการคดีและการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในศาลแรงงานกลาง

กษินาจ หลิมสวัสดิ์

Abstract

           การศึกษเรื่อง นวัตกรรมสังคมในกระบวนการยุติธรรมทางเลือก : การจัดการคดี และการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในศาลแรงงานกลาง มีวัตุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการพัฒนากระบวนการยุติธรรมทางเลือก จัดการคดี ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท 2) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนากระบวนการยุติธรรมทางเลือก การจัดการคดี ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทด้วยระบบออนไลน์  เป็นการทำวิจัยเชิงคุณภาพ จากเอกสาร หนังสือ บทความ และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ประชากรกลุมตัวอย่างรวม 3 ศาล แบบเจาะจง 45 ท่าน ขอบเขตของศึกษาเฉพาะนวัตกรรมสังคมในกระบวนการยุติธรรมทางเลือก : การจัดการคดี และการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทออนไลน์ ในศาลแรงงานกลาง การวิเคราะห์ข้อมูล จากเอกสารเนื้อหา (Contant Analysis) นำเสนอข้อมูลด้วยวิธีการพรรณนาและข้อมูลจากการสัมภาษณ์ (Interview) แบบอุปนัย (Analytic Induction) สร้างข้อสรุปปรับปรุงแก้ไขให้สมบูรณ์จัดทำรูปเล่มเสนอผลงานวิจัย

            ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการยุติธรรมทางเลือก (Alternatives to justice) เกิดจากแนวคิดของการชดใช้ เยียวยา มุ่งเน้นพูดคุย การเจรจาสร้างความสมานฉันท์ และความปรองดอง หาข้อยุติที่แตกต่างจากกระบวนการยุติธรรมกระแสหลัก ด้วยวิธีการไกล่เกลี่ย (Mediation) ทำได้ 3 กรณี คือ การไกล่เกลี่ยในศาล ไกล่เกลี่ยนอกศาล และการไกล่เกลี่ยออนไลน์ เพื่อให้เข้าถึงความยุติธรรมที่ง่าย (Easy Access to Justice) ด้วยนวัตกรรม เทคโนโลยี ทางอีเล็กทรอนิกส์ ภายใต้นโยบายศาลยุติธรรมดิจิทัล (Digital Court) กระบวนการยุติธรรม Smart Court ให้เชื่อมโยงระบบภายในศาลและภายนอกทั่วประเทศ ผ่านระบบต่าง ๆ อาทิ ระบบ CIOS ระบบ e-Filing ในรูปแบบใด เช่น Line Zoom Google Meet เพื่อให้คู่พิพาทมีทางเลือกเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ย ด้วยตนเอง โดยมีคนกลาง คือ ผู้ไกล่เกลี่ย คอยให้ความช่วยเหลือในการหาทางออกด้วยความพึงพอใจในข้อตกลงทุกฝ่าย (Win-Win) ด้วยความสะดวก รวดเร็ว ประหยัด เป็นธรรม ตลอด 24 ชม.ด้วยบัตรประชาชนเพียงใบเดียว การไกล่เกลี่ย มีจุดมุ่งหมายสุดท้าย คือ คู่ความตกลงกันได้ ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกัน ประโยชน์ที่ได้รับ การพัฒนากฎหมาย Model law ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทออนไลน์ (Online Dispute Resolution : ODR) การออกพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทออนไลน์ พ.ศ.2562 พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ให้สอดคล้องกันทั้งระบบด้วยหลักนิติธรรม เป็นความลับ เป็นกลาง ลดการเผชิญหน้าไม่ต้องเดินทางมาศาล ได้ผลดีเกือบ 100 เปอร์เซ็นต์ ลดปัญหาปริมาณคดีล้นศาล

Keyword : นวัตกรรมสังคม, กระบวนการยุติธรรมทางเลือก, การไกล่เกลี่ยออนไลน์,ศาลแรงงานกลาง

Download :  PDF Full Text